Κείμενο
Η θέση μας είναι κατηγορηματική: οι 240 δόσεις δεν αποτελούν από μόνες τους δικαιοσύνη, ούτε θεραπεία της αδικίας. Σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν μηχανισμό ομηρίας του πολίτη.
Πρώτον, με την αποδοχή μιας τέτοιας ρύθμισης ο πολίτης κινδυνεύει να εμφανιστεί ότι αναγνωρίζει ως νόμιμο και θεσμικά ορθό τον ίδιο μηχανισμό που του επέβαλε την επιβάρυνση. Όταν η ΑΑΔΕ ή η διοίκηση αμφισβητούνται ως προς τη νομιμότητα, τη διαφάνεια, την αιτιολογία και την ουσιαστική δικαιοσύνη των πράξεών τους, η υπαγωγή σε 240 δόσεις μπορεί να λειτουργεί ως έμμεση αποδοχή του ίδιου του πλαισίου.
Δεύτερον, ο πολίτης με μια τέτοια επιλογή κινδυνεύει να αναγνωρίζει και την ίδια την οφειλή. Δεν εμφανίζεται πλέον απλώς ως πρόσωπο που αμφισβητεί μια απαίτηση, αλλά ως πρόσωπο που τη δέχεται και απλώς ζητά να την πληρώσει σε μεγαλύτερο χρόνο. Αυτό είναι τεράστια διαφορά. Διότι άλλο είναι να λες «δεν το χρωστώ έτσι όπως μου το επιβάλλετε» και άλλο να λες «το χρωστώ, αλλά βάλτε με να το δώσω σε 240 κομμάτια».
Τρίτον, η αποδοχή μιας τόσο μακράς ρύθμισης μπορεί να αποδυναμώνει σοβαρά τη μελλοντική θέση του πολίτη. Όταν αργότερα θα διεκδικήσει ακύρωση, επιστροφή χρημάτων, αποζημίωση ή ηθική βλάβη, η άλλη πλευρά θα μπορεί να προβάλλει ότι ο ίδιος αποδέχθηκε τη βασική οφειλή και υπήχθη σε μηχανισμό αποπληρωμής της. Έτσι, η ρύθμιση δεν λειτουργεί μόνο οικονομικά· λειτουργεί και ως όπλο άμυνας της διοίκησης απέναντι στον ίδιο τον πολίτη.
Τέταρτον, οι 240 δόσεις δεν αναιρούν την αδικία. Την απλώνουν στον χρόνο. Δεν καταργούν την πίεση· τη μετατρέπουν σε πολυετή επιτήρηση. Ο πολίτης δεν ελευθερώνεται. Δεσμεύεται για χρόνια μέσα σε μία κατάσταση συνεχούς υποχρέωσης, ενώ η βασική αμφισβήτηση της οφειλής παραμερίζεται.
Πέμπτον, η λογική αυτή αλλοιώνει και την ίδια τη θεσμική στάση του πολίτη. Αντί να προηγείται η αμφισβήτηση της απαίτησης, η απαίτηση θεωρείται περίπου αυτονόητη και η συζήτηση μετατίθεται μόνο στον τρόπο αποπληρωμής της. Έτσι, το κέντρο βάρους μεταφέρεται από τη δικαιοσύνη της υπόθεσης στη διαχείριση της υποταγής.
Γι’ αυτό εμείς λέμε όχι στις 240 δόσεις όταν η υπόθεση έχει θεσμικό, διοικητικό και νομικό βάθος. Δεν αποδεχόμαστε ως λύση εκείνο που μπορεί να λειτουργεί ως παγίδα. Δεν θεωρούμε νίκη την υπογραφή μιας πολυετούς δέσμευσης πάνω σε αμφισβητούμενη βάση. Δεν θεωρούμε προστασία του πολίτη τη μετατροπή της αδικίας σε μακρόχρονη δόση.
Η δική μας στρατηγική ακολουθεί την αντίθετη κατεύθυνση: πρώτα αλήθεια, πρώτα τεκμηρίωση, πρώτα θεσμική αντίρρηση, πρώτα έλεγχος της νομιμότητας και της αναλογικότητας, πρώτα διασφάλιση του δικαιώματος πλήρους δικαστικής και αποζημιωτικής συνέχειας.
Οι 240 δόσεις μπορεί να παρουσιάζονται ως διευκόλυνση. Στην πράξη όμως, όταν ο πολίτης έχει σοβαρούς λόγους να αμφισβητεί την απαίτηση, μπορούν να μετατραπούν σε μηχανισμό αναγνώρισης, σε μηχανισμό σιωπηρής αποδοχής και τελικά σε μηχανισμό ομηρίας.
Γι’ αυτό η απάντησή μας είναι σαφής: όχι στις 240 δόσεις ως υποκατάστατο της δικαιοσύνης. Όχι στις 240 δόσεις ως μέσο παράτασης της αδικίας. Όχι στις 240 δόσεις όταν αυτό που απαιτείται δεν είναι διακανονισμός υποταγής, αλλά πλήρης θεσμική και νομική ανατροπή της ίδιας της απαίτησης.